در نزدیک به یک قرن برگزاری جوایز اسکار، هیچ مستندی تاکنون در بخش بهترین فیلم نامزد نشده است؛ اما این وضعیت نباید ادامه داشته باشد. مستندها می‌توانند نه تنها جایزه مخصوص خود را ببرند، بلکه گفتگوهای فرهنگی را شکل دهند و به آثار شاخص دوران خود تبدیل شوند. با این حال، این فیلم‌های غیر داستانی از حضور در مهم‌ترین بخش اسکار که بهترین فیلم سال را تقدیر می‌کند، محروم مانده‌اند.
پس از افزایش تعداد نامزدهای بهترین فیلم از پنج به ده اثر در سال ۲۰۰۸، امید می‌رفت که مستندها نیز بتوانند در این بخش دیده شوند، اما این اتفاق هنوز رخ نداده است. امسال اما با موفقیت و تحسین مستند «تو می‌توانی همه چیز را ببینی» درباره الیزابت هولمز، بنیان‌گذار شرکت ترانوس، این احتمال جدی‌تر شده است که یک مستند بتواند این سد طولانی را بشکند. اگر این فیلم نامزد شود، این رویداد تاریخی خواهد بود و سوالی مهم را مطرح می‌کند: چرا این اتفاق تا این حد به تأخیر افتاده است؟
برای گرامیداشت این احتمال تاریخی، در ادامه ۲۰ مستندی که طی چهل سال گذشته شایسته نامزدی بهترین فیلم اسکار بوده‌اند، معرفی می‌شوند. این آثار موضوعات متنوعی از رویای بسکتبال در NBA تا عبور از میان برج‌های مرکز تجارت جهانی، از تاریخ خشونت‌های جمعی در اندونزی تا افشای‌های ادوارد اسنودن را در بر می‌گیرند. برخی از این محرومیت‌ها به کل آکادمی مربوط می‌شود و برخی دیگر مستقیماً به شاخه مستندها که خود بسیاری از این آثار را در بخش خود رد کرده، بازمی‌گردد.
نمونه‌هایی از مستندهای برجسته
دختران (۲۰۲۴): این مستند درباره چهار دختر است که برای رقص پدر و دختر در زندان واشنگتن آماده می‌شوند و بر عشق در شرایط دشوار تمرکز دارد. این فیلم جایزه مخاطبان و محبوب‌ترین فیلم جشنواره ساندنس را برد اما در اسکار ۲۰۲۵ نامزد نشد.
مرد روی سیم (۲۰۰۸): بازسازی عبور فیلیپ پتی از طناب بین برج‌های مرکز تجارت جهانی در سال ۱۹۷۴ که جایزه بهترین مستند اسکار را برد و نمونه‌ای از موفقیت مستند در روایت داستانی هیجان‌انگیز است.
او.جی.: ساخته شده در آمریکا (۲۰۱۶): مستندی هشت ساعته درباره زندگی او.جی. سیمپسون که به بررسی نژاد، شهرت و عدالت در آمریکا می‌پردازد و برنده اسکار بهترین مستند شده است.
نمی‌خواهی همسایه من باشی؟ (۲۰۱۸): پرتره‌ای از فرد راجرز، شخصیت تلویزیونی محبوب که با صبر و اعتقاد به ارزش کودکان شناخته می‌شود. این فیلم در فهرست کوتاه مستندها بود اما نامزد نشد.
فرار (۲۰۲۱): داستان آمن، پناهنده افغان که با استفاده از انیمیشن روایت می‌شود تا هویت او حفظ شود. این فیلم در سه بخش مستند، انیمیشن و فیلم بین‌المللی نامزد اسکار شد اما در بهترین فیلم نامزد نشد.
نگاه به سکوت (۲۰۱۴): بررسی قتل‌عام‌های جمعی اندونزی از دیدگاه یک اپتومتریست که برادرش در آن کشته شده است. این فیلم نامزد بهترین مستند شد اما جایزه را نبرد.
کامرپرسون (۲۰۱۶): مجموعه‌ای از فیلم‌های مستندکار کریستن جانسون که به بررسی اخلاق دیدن و بار عاطفی شاهد بودن می‌پردازد. این فیلم به طرز شگفت‌آوری نامزد نشد.
۱۳امین (۲۰۱۶): ساخته آوا دوورنای که ارتباط اصلاحیه سیزدهم قانون اساسی آمریکا با افزایش زندانیان را بررسی می‌کند و نامزد بهترین مستند بود.
عزیز زکریا: نامه‌ای به پسری درباره پدرش (۲۰۰۸): مستندی تاثیرگذار درباره قتل دوست کارگردان و پیامدهای آن که نامزد نشد.
خروج از طریق فروشگاه هدایا (۲۰۱۰): مستندی از بنکسی که مرز بین مستند و ساختگی را به چالش می‌کشد و نامزد بهترین مستند شد.
من نگو نه (۲۰۱۶): مستندی درباره نژاد و آمریکا بر اساس نوشته‌های جیمز بالدوین که نامزد اسکار شد.
سه غریبه یکسان (۲۰۱۸): داستان سه قلوهای جدا شده که به یک مطالعه روانشناسی مخفی پی می‌برند؛ نامزد نشد.
شهروند فور (۲۰۱۴): روایت افشای اطلاعات توسط ادوارد اسنودن که برنده اسکار بهترین مستند شد.
در جستجوی شوگر من (۲۰۱۲): داستان موسیقی‌دانی که در آمریکا ناشناخته بود اما در آفریقای جنوبی محبوبیت داشت و برنده اسکار شد.
مرد خرس‌نما (۲۰۰۵): مستندی فلسفی درباره مردی که توسط خرس کشته شد و یکی از آثار برجسته ورنر هرتزوگ است.
داستان‌هایی که می‌گوییم (۲۰۱۲): بررسی تاریخچه خانوادگی کارگردان و رابطه بین حقیقت شخصی و داستان‌ها؛ نامزد نشد.
بولینگ برای کلومباین (۲۰۰۲): مستندی انتقادی درباره خشونت و اسلحه در آمریکا که برنده اسکار شد.
رویای بسکتبال (۱۹۹۴): داستان دو نوجوان در شیکاگو که آرزوی بازی در NBA را دارند و یکی از بهترین مستندهای تاریخ است اما نامزد نشد.
خط باریک آبی (۱۹۸۸): تحقیق درباره قتل یک افسر پلیس که منجر به آزادی یک مرد بی‌گناه شد؛ نامزد نشد.
پاریس در حال سوختن (۱۹۹۰): مستندی درباره جامعه کوییرهای سیاه‌پوست و لاتین در هارلم که تأثیر عمیقی بر فرهنگ داشته است؛ نامزد نشد.
اگر مستند «تو می‌توانی همه چیز را ببینی» بتواند به بخش بهترین فیلم راه یابد، تاریخ‌ساز خواهد بود، اما این اتفاق باید سال‌ها پیش رخ می‌داد. بسیاری از مستندهای این سال نیز شایسته توجه هستند، مانند «روزی روزگاری در هارلم» و «نازا».
