در سال ۲۰۲۱، ده ماه پس از کودتای نظامی در میانمار که دولت منتخب مردم را سرنگون کرد، عکاس خبری کانادایی، برایان دیکی، از فرصتی نادر برای ورود به این کشور مطلع شد و سریعاً اقدام کرد. تجربه این سفر باعث شد تا او همکاران قدیمی خود، رابرت منتوف و دوایت جانتزی را به همکاری دعوت کند و این سه نفر دو سال بعد به میانمار بازگشتند تا روند آموزش نیروهای تازهنفس نیروی دفاع مردمی را مستند کنند. حاصل شش هفته حضور در میدان، فیلم مستند «ستون ببر سفید» است که امسال در جشنواره بینالمللی فیلم مستند آمستردام به نمایش درآمد.
در طول ۴۵ روز فیلمبرداری، این گروه زندگی آموزشدیدگان و فرماندهان را به تصویر کشیدند که خود را برای رفتن به جبهه و شرکت در جنگ آماده میکردند. این مستند با نگاهی مشاهدهگرانه تضاد زندگی روزمره جوانانی که در تیکتاک میچرخند و به آهنگهای تیلور سوئیفت و جاستین بیبر گوش میدهند را با واقعیت تلخ جنگ مسلحانه به نمایش میگذارد.
برایان دیکی در گفتگو با «واریتی» پیش از سفر به آمستردام گفت که طی ۱۵ سال فعالیت به عنوان عکاس خبری در منطقه، روابط عمیقی با مردم محلی میانمار و همچنین جامعه مهاجران برمهای در کانادا برقرار کرده است. او همچنین با گروههای مسلح قومی مختلف همکاری داشته که این تجربهها به او شناخت عمیقی از وضعیت ژئوپلیتیکی کشور داده است.
دوایت جانتزی درباره همکاری خلاقانه سه نفره توضیح داد: «وقتی به میانمار رسیدیم و کنار هم فیلمبرداری کردیم، روز به روز فهرست صحنهها و مسیرهای داستانی احتمالی را توسعه دادیم. رابرت و من به عنوان فیلمساز و برایان با دانش عمیق خود از منطقه، همکاری بسیار هماهنگ و طبیعی داشتیم.»
جانتزی افزود که شرایط سیاسی و امنیتی میانمار به قدری ناپایدار بود که امکان سفرهای بیشتر برای توسعه پروژه وجود نداشت و تغییرات سریع اوضاع برنامهریزی بلندمدت را دشوار میکرد. آنها با شانس زیاد توانستند زمان حضور خود را تمدید کنند اما هر بار شرایط پیچیدهتر میشد.
رابرت منتوف نیز اشاره کرد که این گروه در طول ساخت فیلم با جامعه مهاجران و فیلمسازان برمهای در داخل کشور همکاری نزدیک داشتند و تلاش کردند رویکردی مشاهدهگرانه و غیرمستقیم را حفظ کنند. آنها خود را مانند نیروهای تازهنفس در جنگل میانمار دیدند که باید شرایط را بفهمند و درک کنند.

از نظر بصری و روایی، «ستون ببر سفید» از روشهای معمول مستندسازی فاصله گرفته و به جای استفاده از مصاحبههای مستقیم یا روایتهای صوتی گسترده، دوربین را روی فعالیتهای روزمره اما پرمعنایی که در این بستر جنگی اهمیت پیدا میکنند، متمرکز کرده است. فیلمبرداری با لنزهای بلند و استفاده از سهپایه ثابت باعث شده تا تصاویر حس سکون و تأمل بیشتری داشته باشند.
یکی دیگر از تصمیمات آگاهانه سازندگان، پرهیز از نمایش خشونت صریح جنگ بود و تمرکز فیلم بر آموزش و گفتگوهای مرتبط با درگیری است. دیکی گفت: «ما میخواستیم فیلم جنگی بسازیم که جنگ را نشان ندهد.»
او همچنین بیان کرد که فهمیدن پیچیدگیهای میانمار برای مخاطبان خارج از منطقه دشوار است و به جای پرداختن به جزئیات تاریخی و فرهنگی، مستند بر موضوعات انسانی و جهانی مانند حاکمیت، آزادی و دلتنگی برای وطن تمرکز دارد.
این موضوعات با شرایط سیاسی کنونی جهان که جوانان نقش محوری در جنبشهای سیاسی ایفا میکنند، همخوانی دارد. «ستون ببر سفید» چند هفته پس از انتخابات مجدد لوولا در برزیل و سرنگونی رهبر صربستان به دست اعتراضات دانشجویی به نمایش درآمد. همچنین مشارکت بالای جوانان در انتخابات میاندورهای آمریکا نشاندهنده اهمیت نسل جدید در تحولات سیاسی است.
برایان دیکی گفت: «انقلاب در زبان بسیاری از مردم جاری است.» جانتزی افزود: «امیدواریم این فیلم تصویری از شکل انقلاب در سراسر جهان باشد. اگر دموکراسی سقوط کند، آیا ما شجاعت و قدرت مبارزه را خواهیم داشت؟ این جوانان که همه چیز را رها کردهاند تا برای آینده کشورشان بجنگند، تصویری زیبا از نسل جدید است.»
دیکی تأکید کرد که انقلاب بهاری میانمار یک جنبش مردمی و تا حدی آنارشیستی است اما واقعیت جنگ را نمیتوان نادیده گرفت. او گفت: «این انقلاب زیباست اما در نهایت جنگ است. من هر هفته با این افراد صحبت میکنم؛ آنها هنوز در جنگل میجنگند، مردم هنوز در گل و لای میمیرند و از آسمان بمباران میشوند. وقتی درباره انقلاب صحبت میکنیم، ممکن است درگیر نظریهها و زبان شاعرانه شویم اما در نهایت این جنگ است.»
مستند «ستون ببر سفید» توسط تام اجرتون برای شرکت لایتوود گرین و با همکاری نوکت فیلمز و روگیو تولید شده است.




