جیانکارلو ناسی، تهیهکننده شیلیایی و بنیانگذار شرکت Quijote Films، در کارگاه تخصصی خود با عنوان «کاوش هنر و استراتژی همکاریهای بینالمللی» که در جشنواره بینالمللی فیلم ونکوور برگزار شد، اعلام کرد که حتی فیلمسازان مستقل آمریکایی نیز به دنبال جذب بودجههای عمومی بینالمللی از کشورهای کانادا، مکزیک، آمریکای لاتین و اروپا هستند.
با کاهش منابع مالی خصوصی، تهیهکنندگان به دنبال یارانههای خارجی هستند. ناسی تاکید کرد: «در آمریکا، بسیاری از فیلمسازان مستقل تمایل زیادی به همکاریهای مشترک دارند و میخواهند از بودجههای دولتی کشورهای دیگر بهرهمند شوند.»
ناسی که وکیل مالکیت فکری نیز هست، تاکنون تهیهکننده ۲۹ فیلم بلند بوده که بسیاری از آنها همکاریهای مشترک بینالمللی بودهاند. جدیدترین اثر او، فیلم «بوی سیبها» محصول مشترک آفریقای جنوبی، هلند و شیلی است که اخیراً در جشنواره فیلم تورنتو به نمایش درآمد.
بودجههای دولتی معمولاً برای فیلمهایی اختصاص مییابد که استودیوهای بزرگ یا سرویسهای پخش آنلاین تمایلی به سرمایهگذاری در آنها ندارند، اما رقابت برای دریافت این بودجهها روز به روز شدیدتر میشود. ناسی بحران توزیع فیلمهای مستقل در آمریکا را یادآور شد و گفت: «سینماها بیشتر روی فیلمهای ترسناک یا آثار بزرگ استودیو با ابرقهرمانان تمرکز دارند.»
وی افزود که بسیاری از فیلمهای حاضر در بخش رقابت رسمی جشنواره کن امسال حتی در آمریکای شمالی توزیع نشدهاند، موضوعی که چند سال پیش غیرقابل تصور بود. همچنین، بخش قابل توجهی از فیلمهای هفته کارگردانان کن سال گذشته حتی نماینده فروش هم نداشتند.
ناسی مشاهده کرده است که فیلمسازان مستقل آمریکایی که قبلاً تصور میکردند نیازی به بودجه خارجی ندارند، اکنون به دنبال استفاده از منابع مالی عمومی بینالمللی هستند. بسیاری از صندوقهای آمریکای لاتین و اروپا نیز تمایل زیادی به حمایت از فیلمسازان آمریکایی دارند.
برای تهیهکنندگانی مانند ناسی، همکاریهای مشترک بینالمللی مدتهاست یک ضرورت است؛ زیرا در کشورهایی مانند شیلی منابع مالی کافی برای ساخت فیلمهایی در مقیاس دلخواه وجود ندارد و بازار داخلی نیز کوچک است. او میپرسد: «چرا باید فیلمی فقط برای شیلی بسازم؟ کسبوکار وجود ندارد.»
اما همکاریهای مشترک فقط به معنای جذب سرمایه از کشورهای دیگر نیست؛ این همکاریها میتوانند تعیینکننده مکان فیلمبرداری، استفاده از عوامل محلی، پستولید، انتخاب بازیگران و محدودیتهای خلاقانه باشند. ناسی میگوید: «اگر کارگردان ناگهان مجبور شود فیلمبردار یا تدوینگر کانادایی داشته باشد، باید بداند آیا این را میخواهد یا نه.»
به گفته او، بهترین همکاریهای مشترک آنهایی هستند که هم از نظر مالی و هم از نظر خلاقانه منطقی باشند.
او بارها به فیلم «مهاجران» ساخته فلیپه گالوز اشاره کرد؛ فیلمی وسترن تاریخی که در جنوب شیلی فیلمبرداری شده و به صورت رسمی همکاری سه کشور است اما در عمل شرکتهایی از هشت یا نه کشور مختلف از جمله فرانسه، آرژانتین، بریتانیا، تایوان، سوئد، دانمارک و آلمان در آن مشارکت داشتهاند و حتی سرمایهای از آمریکا نیز جذب شده است. این فیلم در بخش نگاه خاص جشنواره کن ۲۰۲۳ به نمایش درآمد، جایزه فیپرشی را کسب کرد و در جشنواره تورنتو نیز حضور داشت. تأمین مالی این پروژه هشت سال طول کشید.
ناسی اذعان کرد: «کار با همکاری نه کشور بسیار پیچیده است، اما ما بسیار ناامید بودیم. این اولین فیلم بلند، یک اثر تاریخی و بسیار پرهزینه بود.»
همکاریهای رسمی بر اساس توافقنامههای دولتی انجام میشوند. کانادا یکی از پرشبکهترین قراردادهای همکاری مشترک را دارد که امکان دسترسی به منابع مالی عمومی بیشتر و شناخته شدن فیلم به عنوان تولید ملی در هر دو کشور را فراهم میکند، اما این قراردادها الزاماتی نیز دارند. برخی صندوقها مانند آلمان، لوکزامبورگ و صندوق جدید بریتانیا نیازی به قرارداد رسمی ندارند و ممکن است گزینه بهتری باشند.
ناسی توصیه میکند که تهیهکنندگان باید قوانین هزینهکرد را به دقت مطالعه کنند. برای مثال، شیلی الزام به صرف بودجه در داخل کشور ندارد، اما فرانسه معمولاً میخواهد نیمی از بودجه در فرانسه هزینه شود و برخی صندوقهای آلمانی تا ۱۵۰ درصد هزینه در آلمان را طلب میکنند. این الزامات میتوانند بر انتخابهای خلاقانه و نه فقط رویههای تولید تأثیرگذار باشند.
قبل از همکاری با شریک بینالمللی، ناسی هشدار میدهد که تهیهکنندگان باید کاملاً روشن کنند که شریک چقدر سرمایه میگذارد، هزینهها و حقالزحمهها چگونه کسر میشود، کنترل حقوق به چه صورت است و تصمیمگیری نهایی در دست کیست. او تاکید میکند: «باید دستورالعملها و قوانین صندوقها را بخوانید تا تصمیم آگاهانه بگیرید.»
علاوه بر این، پول دولتی ممکن است بازپرداخت نداشته باشد، اما همیشه به موقع پرداخت نمیشود. برخی صندوقها پرداختها را به صورت قسطی انجام میدهند: یک قسط در شروع تولید، یک قسط در پایان فیلمبرداری و قسط نهایی هنگام اکران فیلم که ممکن است تا دو سال بعد طول بکشد. این موضوع میتواند مشکلات نقدینگی ایجاد کند و تهیهکنندگان را مجبور به گرفتن وام یا راهکارهای خلاقانه برای تأمین مالی موقت کند.
ناسی همچنین هشدار میدهد که پول دولتی اغلب سیاسی است. برای مثال، برزیل و آرژانتین پس از تغییر دولتها سیستمهای حمایتی را متوقف کردند، حتی جوایزی که قبلاً اعطا شده بود. او میگوید: «من منتظر ۵۰۰ هزار دلار از برزیل هستم و در حال پیشتولیدم. پولم کجاست؟» ایتالیا پس از به قدرت رسیدن جورجیا ملونی سکوت کرد. شیلی معمولاً به وعدههایش عمل میکند، برزیل بیشتر پرداخت میکند اما کمتر قابل پیشبینی است.
با این حال، ناسی همکاریهای بینالمللی را نقطه روشن در اقتصاد دشوار فیلمهای مستقل میداند. دولتها نه تنها به خاطر منافع اقتصادی بلکه به دلیل اعتبار و قدرت نرم سینما حاضر به سرمایهگذاری هستند. او با طنز میگوید: «اگر بخواهید به آن بگویید مزخرفات ژئوپولیتیکی، مشکلی نیست، اما برای ما عالی است.»




