پس از آغاز اعتراضات جنبش زندگی سیاهپوستان مهم است در آمریکا، فیلمساز برزیلی سابرینا فیدالگو و عکاس سوئیسی ایوان رودیک تصمیم گرفتند پروژهای مستند به نام «او پروژه» را آغاز کنند. این مستند که طی شش سال گذشته توسعه یافته و فیلمبرداری شده است، امسال نخستین نمایش خود را در جشنواره فیلم گرامادو برزیل تجربه کرد و اکنون در جشنواره موسترا سائوپائولو برای مخاطبان گستردهتر به نمایش درمیآید.
«او پروژه» یک مستند سفر جادهای است که در کشورهای مختلفی از جمله برزیل، آلمان و سوئیس ساخته شده و با استفاده از آرشیوهای تاریخی، مصاحبههای چهرههای برجستهای مانند گراندا کیلومبا و جامیلا ریبرو و بخشهای شاعرانه، به بازتاب زخمهای آشکار و پنهان بیش از شش قرن استعمار میپردازد. این فیلم از دیدگاههای متفاوت فیدالگو و رودیک شکل گرفته که هر دو با نقدها و تأملات مشترک خود، به بررسی تأثیرات استعمار اروپا بر جهان امروز، در شمال و جنوب کره زمین میپردازند.
این پروژه نخستین فیلم برزیلی بود که از حمایت صندوق خیریه «Le Fonds de Dotation agnès b» بهرهمند شد؛ صندوقی که توسط طراح مد مشهور آگنس ترابل تأسیس شده است. فیدالگو درباره چالشهای آغاز پروژه در دوران پاندمی و تحت دولت بولسونارو میگوید: «در آن زمان منابع مالی مسدود شده بود، وزارت فرهنگ وجود نداشت و صندوق ملی فیلم عملاً غیرفعال بود. از آنجا که فیلم یک سفر جادهای است، محدودیتهای سفر کار را بسیار دشوار کرد و ما بیشتر زمان را صرف توسعه پروژه و گفتگوهای طولانی با همکاران و تهیهکنندگان کردیم.»
رودیک درباره گستردگی موضوع فیلم و دشواریهای آن میگوید: «قطعاً این موضوع بزرگ و پیچیده بود، اما جادوی کار در تفاوت دیدگاههای ما و ارتباط قوی میان ما بود. ما منابع فرهنگی مشترکی داشتیم و از بحث درباره موضوع لذت میبردیم. این پیچیدگیها باعث خلق فیلمی منحصر به فرد شد.»
فیدالگو نیز تأکید میکند: «فیلم از همین تفاوتها شکل گرفته است؛ چگونه دو نفر با پیشزمینههای کاملاً متفاوت میتوانند پیامدهای پروژه استعمار را از دیدگاههای خاص خود بررسی کنند؟ من یک زن سیاهپوست برزیلی از جنوب جهان هستم و ایوان مرد سفیدپوست سوئیسی از شمال جهان؛ اما چیزهای زیادی ما را به هم پیوند میدهد و در فیلم لحظاتی هست که این انتظارات را به چالش میکشد.»
فیلم حمایتهایی از چهرههای برجستهای مانند لایس بودانزکی کارگردان «طوفان فکری» و والتر سالس برنده اسکار «من هنوز اینجا هستم» را به دست آورده است. بودانزکی به عنوان تهیهکننده مشارکتی و سالس به عنوان حامی مستمر پروژه شناخته میشوند. سالس درباره فیلم گفته است: «کمتر پیش آمده که موضوعات استعمار و برتری نژادی با چنین اهمیت و دقتی مطرح شود. این فیلم چندصدایی، فعال و در عین حال تیزبین است و کارگردانی و تدوین بسیار خوبی دارد.»

فیدالگو درباره همکاری با بودانزکی میگوید: «او از کارهای اولیه من حمایت کرد و وقتی درباره پروژه «او پروژه» شنید، به عنوان مشاور به تیم ما پیوست.»
فیدالگو در حال حاضر روی پروژه بعدی خود به نام «کارناوال» کار میکند که سومین فیلم از یک سهگانه است و داستان زنانی را در آستانه یک رژه کارناوال در اواخر دهه ۹۰ روایت میکند. این فیلم نخستین اثر داستانی بلند او خواهد بود.
اما تمرکز اصلی فیدالگو و رودیک اکنون بر نمایش «او پروژه» است. نمایش این فیلم در سائوپائولو همزمان با نزدیک شدن به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری برزیل، که رقابتی حساس بین لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا و فلاویو بولسونارو، پسر رئیسجمهور پیشین، است، اهمیت ویژهای یافته است. بولسونارو به خاطر اظهارات نژادپرستانه خود درباره تاریخ بردهداری و استعمار برزیل شناخته شده است. انتخابات در روز یکشنبه ۲۵ اکتبر برگزار میشود.
فیدالگو درباره زمانبندی فیلم میگوید: «در طول شش سال ساخت فیلم نگران بودم که شاید زمان مناسب را از دست داده باشیم، اما زندگی همیشه ما را شگفتزده میکند. اکنون فیلم را پیش از چنین انتخابات دراماتیکی نشان میدهیم که نه فقط دو نامزد ریاست جمهوری بلکه انتخابی بین خیر و شر است.»
او ادامه میدهد: ««او پروژه» فقط یک فیلم نیست، بلکه یک بیانیه است. اکنون شاهدیم که دانشآموزان پس از دور اول انتخابات به خیابانها آمدهاند و این باعث شده جناح چپ کمی پیشرفت کند. این فیلم مستقیماً با این جنبش در ارتباط است و تصاویری از اعتراضات زندگی سیاهپوستان مهم است را نشان میدهد که به باور من نقطه آغاز همه تحولات کنونی در کشورهای مختلف است.»
فیدالگو تأکید میکند: «احساس میکنیم فیلم در زمان مناسبی عرضه میشود و امیدواریم با مخاطبان ارتباط برقرار کند و مردم پس از تماشای آن انگیزه بیشتری برای حضور در خیابانها و جلوگیری از بازگشت دولت بولسونارو پیدا کنند.»
«او پروژه» توسط شرکتهای گولان، فیدالگو پروداکشنز، گلوبو فیلمز و کانال برزیل با همکاری ایوان رودیک مدیا تولید شده و از ۱۹ نوامبر در سینماهای برزیل اکران خواهد شد.




