فیلم «خروج امن» به کارگردانی محمد حماد پس از دریافت جایزه آتلانتیس برای پس‌تولید در کارگاه‌های آتلانتیس جشنواره فیلم مراکش ۲۰۲۵، در بخش پانوراما جشنواره برلین ۲۰۲۶ به نمایش درآمد و اکنون آماده است تا در جشنواره فیلم الجونا به صورت ملی رونمایی شود. این فیلم در بخش داستانی بلند این جشنواره رقابت می‌کند.
«خروج امن» دومین اثر محمد حماد پس از فیلم موفق «سبز پژمرده» است که در جشنواره لوکارنو ۲۰۱۶ به نمایش درآمد و جوایز متعددی از جمله بهترین کارگردان جشنواره فیلم دبی را کسب کرد.
تولید مستقل و چالش‌ها
حماد در گفتگو با خبرنگار ما درباره دشواری‌های ساخت فیلم مستقل در مصر گفت: «خروج امن» کاملاً با سرمایه شخصی ساخته شده است. ما شرکت تولید جدیدی به نام Pariedolia Productions تأسیس کردیم و قصد داریم فیلم را از طریق همین شرکت توزیع کنیم که خود چالشی بزرگ است. بسیاری از استودیوهای مصر معمولاً از ساخت فیلم‌هایی با موضوعات مشابه این اثر اجتناب می‌کنند و حتی گرفتن مجوز فیلمبرداری بسیار سخت بود. اما من و تهیه‌کننده‌ام خلود سعد مصمم بودیم این فیلم را بسازیم، همان‌طور که «سبز پژمرده» را ساختیم.
دورا بوشوچا از تونس و ابراهیم البطوط، یکی از پیشکسوتان سینمای مستقل مصر، به عنوان تهیه‌کنندگان مشترک در پروژه حضور دارند. ابراهیم از ابتدا همراه حماد بود و در پیش‌تولید و فیلمبرداری به عنوان مشاور و همراه حضور داشت.
مسیر دشوار تا تولید
پس از «سبز پژمرده»، حماد روی پروژه‌ای به نام «گلوله و نان» کار می‌کرد که فیلمی جاده‌ای بزرگ بود و جایزه Red Sea Lodge را در سال ۲۰۲۰ دریافت کرد. اما این پروژه پس از چهار سال کار به دلیل رد شدن از سوی سانسور متوقف شد. پس از آن حماد دچار بحران نویسندگی شد اما با تشویق داوود عبدالسید، کارگردان برجسته، پروژه «خروج امن» را آغاز کرد که یک سال طول کشید تا فیلمنامه آن کامل شود.
آزادی بیان و مواجهه با سانسور
حماد درباره مواجهه با سانسور گفت: «من به عنوان فیلمساز نیاز دارم آزاد باشم و دیدگاه خود را بیان کنم. ما مذاکرات طولانی با دفتر سانسور داشتیم که شاید به نفع فیلم تمام شد. در حال حاضر مجوز نمایش فیلم در جشنواره‌های داخلی صادر شده و الجونا اولین نمایش ملی آن است. حمایت جشنواره الجونا برای من و تیم بسیار ارزشمند است.»
شخصیت‌ها و بازیگران
فیلم سه شخصیت اصلی دارد: سماعان، مرد مسیحی قبطی جوانی که دچار اختلال استرس پس از سانحه است؛ فاطمه، زن بی‌خانمانی مسلمان که زندگی سختی داشته؛ و عبدالله، یک تروریست اسلامی. حماد درباره شخصیت‌ها گفت: «سماعان و فاطمه هر دو در حاشیه جامعه هستند اما بسیار خالص و متفاوت‌اند. سماعان با ترومای پدرش که توسط داعش در لیبی کشته شده، دست و پنجه نرم می‌کند و فاطمه زنی بی‌سواد و بدون مدارک است.»
ماروان ولید در نقش سماعان بازی می‌کند که بازیگری تازه‌کار است و نوها فؤاد در نقش فاطمه، بازیگری که سال‌ها با حماد همکاری داشته. تمرین بازیگران حدود ۹ ماه طول کشید و بخش مهمی از تمرین‌ها در لوکیشن‌های اصلی فیلمبرداری انجام شد تا بازیگران با محیط آشنا شوند.
سبک تصویری و طنز در فیلم
حماد درباره سبک تصویری فیلم گفت: «من به تصویری سخت و طبیعی علاقه دارم و در این فیلم از نور طبیعی استفاده شده است. رنگ‌های بیشتر در صحنه‌های مربوط به فاطمه دیده می‌شود که در تضاد با فضای سرد و بی‌رنگ زندگی سماعان است.»
با وجود فضای جدی و تاریک فیلم، حماد معتقد است طنز و لحظات کمدی برای ایجاد تعادل و جذب مخاطب ضروری است و در «خروج امن» این عنصر با شخصیت‌های فاطمه و سماعان به خوبی گنجانده شده است.
رشد هنری کارگردان
حماد درباره تفاوت «خروج امن» با «سبز پژمرده» گفت: «هر دو فیلم را دوست دارم اما «سبز پژمرده» نمایانگر من در آن زمان بود و «خروج امن» من امروز است. یاد گرفته‌ام که سینما باید سرگرم‌کننده باشد حتی اگر موضوعات جدی و حساس را مطرح کند.»
