دارین ج. سلام، فیلمساز فلسطینی-اردنی، درباره فیلم نخست خود «فرحا» که داستان دختری فلسطینی در دوران نكبه را روایت میکند، هیچگاه پشیمان نبوده است. این فیلم که به موضوع آوارگی و بیخانمانی فلسطینیها در پی تأسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸ میپردازد، با واکنشهای تندی روبرو شد و حتی به سلام هشدار داده شد که ممکن است حرفهاش را به خطر بیندازد.
سلام در گفتگو با خبرنگار ما از امارات متحده عربی، جایی که به عنوان داور بخش داستانی جشنواره بینالمللی شارجه برای کودکان و نوجوانان فعالیت میکند، گفت: «هرگز تصمیمم را زیر سوال نبردم و حتی یک لحظه هم پشیمان نشدم. همه تلاشها برای به ثمر رساندن این فیلم ارزشمند بود و تأثیر آن تا امروز ادامه دارد.»
فیلم «فرحا» از داستان یک پناهنده فلسطینی الهام گرفته شده که مادر سلام آن را به او منتقل کرده است. این اثر در جشنواره فیلم تورنتو ۲۰۲۱ به نمایش درآمد، سپس به عنوان نماینده اردن برای اسکار بهترین فیلم بینالمللی انتخاب شد و در نهایت به صورت جهانی در نتفلیکس منتشر شد.
انتشار فیلم در نتفلیکس واکنشهای شدیدی به دنبال داشت، به ویژه به خاطر صحنهای که سربازان اسرائیلی را در حال کشتن یک خانواده فلسطینی نشان میدهد. مقامات اسرائیلی فیلم را علناً محکوم کردند و سلام و دیگر عوامل فیلم با آزار و اذیت و حملات آنلاین مواجه شدند. همچنین سلام پس از انتشار فیلم نتوانسته به فلسطین سفر کند.
سلام میگوید حتی پیش از فیلمبرداری، میدانسته که ساخت «فرحا» تجربهای متفاوت و چالشبرانگیز خواهد بود. او معتقد است تاریخ وقتی قدرتمند است که از طریق زندگیهای فردی روایت شود: «داستانهای شخصی اغلب بهترین راه برای درک تاریخ و جامعه هستند. پشت هر رویداد تاریخی، زندگیها، احساسات، مبارزات و آرزوهایی وجود دارد که باید شنیده شوند.»
او به ویژه به داستانهای زنان علاقهمند است، چرا که بسیاری از تجربیات آنها در روایتهای تاریخی نادیده گرفته شده یا سانسور شده است. در «فرحا» تجربه جمعی نكبه از دید یک دختر جوان روایت میشود تا این رویداد بزرگ در قالب یک شخصیت قابل لمس برای مخاطب ارائه شود.
سلام درباره سینما میگوید: «اگر سینما شخصی نباشد، به شعارها و درسهای تاریخی تبدیل میشود. سینما باید از تجربه انسانی واقعی و عمیق برآمده باشد تا بتواند مخاطب را تحت تأثیر قرار دهد و در ذهنش باقی بماند.»
او اکنون روی فیلم دوم خود «کلیسای زنان» کار میکند که در منطقه شام در سال ۱۹۳۸ میگذرد و داستان فادیا، نویسندهای پیشگام است که پس از مرگ والدینش به دامان پسرعمویش پناه میبرد اما در یک آسایشگاه روانی زندانی میشود و ارثش تصاحب میگردد. این پروژه در بازار پروژههای آسیایی جشنواره بوسان ۲۰۲۵ شرکت کرد و جایزه بینالمللی ArteKino را دریافت کرد و در مراحل پیشرفته توسعه و تأمین مالی قرار دارد.
سلام میگوید این فیلم به موضوعات بیعدالتی، غم، حمایت زنان از یکدیگر و ساختارهای استعماری در منطقه میپردازد و او مشتاق است این داستانهای پیچیده را با چند شخصیت مختلف روایت کند.
تجربه ساخت و انتشار «فرحا» به سلام و تیمش کمک کرده تا در مسیر پروژه جدید درسهایی بیاموزند و این تجربه باعث نشده که او در انتخاب داستانها محتاطتر شود. برعکس، این تجربه اراده او را برای روایت داستانها از طریق سینما قویتر کرده است.
سلام همچنین درباره مخاطبان جوان میگوید که همیشه از کنجکاوی و بلوغ احساسی آنها تحت تأثیر قرار میگیرد و باور دارد کودکان و نوجوانان میتوانند به شکل عمیقی با سینما ارتباط برقرار کنند. حضورش در جشنواره شارجه و مشاهده واکنشهای آنها برایش بسیار دلگرمکننده بوده است.




