پس از بیش از دو سال بحران و توقف کامل برنامه بازپرداخت نقدی که صنعت فیلم آفریقای جنوبی را فلج کرده بود، به نظر می‌رسد کابوس طولانی‌مدت تولیدکنندگان این کشور به پایان رسیده است. نلی مولوکوانه، مدیر تولید فیلم و تلویزیون در وزارت تجارت، صنعت و رقابت آفریقای جنوبی، در جریان رویداد Durban FilmMart اعلام کرد که این وزارتخانه که مسئول مدیریت برنامه بازپرداخت نقدی ۲۵ درصدی است، دوباره به فعالیت بازگشته است.
مولوکوانه گفت: «وزارتخانه دوباره به کار بازگشته است.» این خبر پس از ماه‌ها فشار سیاسی از سوی نهادهای صنعت فیلم و تلویزیون که تحت عنوان ائتلاف حفظ مشاغل این صنعت فعالیت می‌کردند، منتشر شد. وزارتخانه اکنون در حال رسیدگی به انبوه درخواست‌ها و مطالبات بازپرداخت نقدی معوقه از سال ۲۰۲۴ است و از تولیدکنندگان خواسته شده صبور باشند تا این مشکلات رفع شود.
این خبر موجی از آرامش را در میان فیلمسازان و گروه‌های صنعتی حاضر در دوربان ایجاد کرد که پیش‌تر به دلیل تأخیرهای طولانی در پردازش درخواست‌ها، موانع بوروکراتیک، کمبود شفافیت و نگرانی درباره آینده برنامه تشویقی، با مسئولان دولتی درگیر شده بودند.
دلون بکر، تهیه‌کننده و رئیس سازمان تولیدکنندگان مستقل، گفت: «بدترین شرایط پشت سر گذاشته شده است. ما بسیار مطمئن هستیم که در مسیر درست حرکت می‌کنیم. هرچند سرعت پیشرفت مشخص نیست، اما قطعاً پیشرفت داریم.»
بحران اخیر ضربه‌ای سهمگین به صنعتی وارد کرد که پیش از این نیز تحت فشار بود؛ بخش نمایش فیلم‌ها در رکود بود، شبکه‌های جهانی پخش آنلاین سرمایه‌گذاری‌های خود در تولیدات محلی را کاهش داده بودند و پخش‌کنندگان داخلی از جمله شبکه دولتی SABC در حفظ این صنعت ناتوان بودند.
پال بویس، تهیه‌کننده شرکت Rose and Oaks Media، گفت: «هزاران شغل در خطر است، صدها شرکت متحمل ضرر شده‌اند و پروژه‌هایی هستند که مطالباتشان دو، سه یا چهار سال پرداخت نشده است. این وضعیت همه را به حد نهایت رسانده است.»
وزارت تجارت، صنعت و رقابت آفریقای جنوبی موفق شده است بخش عمده‌ای از بدهی تقریبی ۲ میلیارد راند (معادل ۱۲۱ میلیون دلار) بابت مطالبات بازپرداخت نقدی را پرداخت کند و حدود ۱.۵ میلیارد راند (۹۱ میلیون دلار) بودجه برای ادامه این برنامه تا سال ۲۰۲۹ تأمین کرده است.
با وجود خوش‌بینی محتاطانه تولیدکنندگان نسبت به بهبود شرایط، هنوز نگرانی‌هایی درباره شکل آینده برنامه تشویقی وجود دارد؛ اینکه آیا برنامه بازپرداخت نقدی فعلی با تغییراتی ادامه خواهد یافت، یا به طرح اعتبار مالیاتی تبدیل می‌شود یا مدل دیگری جایگزین خواهد شد.
پس از ماه‌ها گفت‌وگوی گاه پرتنش با مسئولان دولتی، تولیدکنندگان محلی از یافتن راه حلی برای عبور از بن‌بست ابراز رضایت کرده‌اند. بکر افزود: «در نهایت همه می‌خواهند این برنامه موفق باشد و ما هم می‌خواهیم با وزارتخانه همکاری کنیم. ما خواهان آرامش و دوره‌ای از رونق هستیم.»
مولوکوانه که پیش‌تر با درخواست استعفا از سوی برخی نهادهای صنعتی مواجه شده بود، در دوربان لحن آشتی‌جویانه‌ای داشت و گفت: «از سال گذشته با صنعت در حال تعامل هستیم تا بهترین راه حمایت از این صنعت را پیدا کنیم. می‌دانم شاید برخی فکر کنند وزارتخانه همراه نیست، اما ما همراه هستیم و می‌خواهیم با شما همکاری کنیم تا صنعتی پایدار داشته باشیم.»
تولیدکنندگان محلی اکنون با خوش‌بینی محتاطانه امیدوارند این حسن نیت سیاسی ادامه یابد، در حالی که همکاران خارجی‌شان به دنبال تضمین‌هایی برای اطمینان از ثبات برنامه بازپرداخت نقدی هستند. استیون مارکوویتز، تهیه‌کننده Big World Cinema، گفت: «زمان می‌برد تا اعتماد دوباره ساخته شود و اطمینان بین‌المللی بازگردد.»
با وجود چالش‌ها، فیلمسازان آفریقای جنوبی معتقدند بحران بازپرداخت نقدی هشداری بود که نه تنها صنعت را متحد کرد بلکه اراده آنها را برای ساخت کسب‌وکار فیلم و تلویزیون پایدار تقویت کرد، چه با برنامه تشویقی و چه بدون آن.
مارکوویتز افزود: «تمایل داریم در این بحران راه‌های جدیدی برای کاهش وابستگی به یارانه‌های وزارت تجارت پیدا کنیم.» لایلا سوارت از Yellowbone Entertainment نیز گفت: «این موانع ما را مجبور می‌کند روش‌های مختلفی برای ساخت فیلم و روایت داستان‌هایمان پیدا کنیم. ما مبارزیم و همیشه برای راهکارهایی که به نفع ماست تلاش می‌کنیم.»
رویداد Durban FilmMart از ۹ تا ۱۲ اکتبر در دوربان آفریقای جنوبی برگزار می‌شود.
