قبل از اکران فیلم «شبکه اجتماعی» در سال ۲۰۱۰، بسیاری معتقد بودند ساخت فیلمی درباره فیسبوک در آن زمان زود است. در واقع، وقتی اکثر ما هنوز در حال افزودن دوستان به این پلتفرم بودیم، داستان کامل نشده به نظر میرسید. اما همین موضوع باعث شد فیلم دیوید فینچر که با دقت و هوشمندی ساخته شده بود، بسیار جذاب و فوری به نظر برسد: داستانی تاثیرگذار از آغاز شکلگیری فیسبوک که هشدار واضحی درباره ماهیت نهچندان بیخطر این شبکه و مرد پشت آن بود. شانزده سال بعد، در فیلم «حسابکشی اجتماعی»، آرون سورکین، نویسنده فیلم قبلی، میخواهد نشان دهد که پیشبینیهایش درست بودهاند؛ با این تفاوت که این بار ما از قبل به آنها آگاهیم.
اگر «شبکه اجتماعی» با گذشت زمان حتی بیشتر پیشبینیکننده و هیجانانگیز به نظر میرسید، «حسابکشی اجتماعی» حس «دیر رسیدن و کم بودن» را دارد. این فیلم که وقایع بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ را روایت میکند، اکنون به یک اثر تاریخی تبدیل شده است، چرا که در پنج سال گذشته، مسائل فناوری بسیار پیچیدهتر و گستردهتر شدهاند.
فیلم داستان روزنامهنگار وال استریت ژورنال، جف هورویتز (با بازی جرمی آلن وایت) را دنبال میکند که با کمک افشاگر فرانسس هاوگن (با بازی مایکی مدیسون) حقایق وحشتناکی درباره الگوریتمهای فیسبوک و تاثیرات منفی این شبکه بر کاربران جوان، به ویژه در اینستاگرام، کشف میکند. این موضوعات در سری گزارشهای تحقیقی هورویتز با عنوان «پروندههای فیسبوک» به تفصیل بیان شدهاند. فیلم همچنین شهادت قدرتمند هاوگن در کمیته بازرگانی سنای آمریکا را به تصویر میکشد که نمونهای نادر از بیان حقیقت در برابر قدرت است و ارزش روزنامهنگاری سنتی را به رخ میکشد.
با این حال، بسیاری از تماشاگران احتمالا از اتفاقات پس از فیلم نیز مطلع هستند؛ در سال ۲۰۲۶، فیسبوک هنوز هم مکانی پر از اطلاعات نادرست و بدون نظارت است و پیشرفت سریع هوش مصنوعی شرایط را پیچیدهتر کرده است. بنابراین، پیروزی موقت فیلم بسیار سادهلوحانه و ناکافی به نظر میرسد.
فیلم با یک پیشدرآمد داستانی آغاز میشود که به شکلی مشابه فیلم «تصادف» پل هگیس، مسئله رادیکالیزه شدن ذهنهای میانهرو توسط شبکههای اجتماعی را به تصویر میکشد. در این بخش، یک زن سفیدپوست جوان به نام کیلی (با بازی پورتیا دابلدی) در مواجههای نژادپرستانه با دو پلیس سیاهپوست، ویدئویی را ضبط و در گروهی سفیدبرتر در فیسبوک منتشر میکند. این ویدئو توسط هاوگن، که مدیر محصول تیم کوتاهمدت «صداقت مدنی» فیسبوک است و دوست سابق کیلی نیز هست، دیده میشود.
فیلم نشان میدهد که تعهد فیسبوک به «صداقت مدنی» تنها نمایشی است و وقتی تیم هاوگن پیشنهاد اقداماتی برای کاهش نفرتپراکنی را ارائه میدهد که ممکن است باعث کاهش ۱ درصدی تعامل کاربران شود، مارک زاکربرگ (با بازی جرمی استرانگ) پاسخ منفی میدهد.
هورویتز، روزنامهنگاری که تازه به بخش فناوری وال استریت ژورنال پیوسته و هنوز باید به رئیس سرد و سختگیر خود ثابت کند که فناوری همان سیاست است، با هاوگن همکاری میکند تا حقایق را آشکار کند. رابطه آنها که ترکیبی از همکاری و تضاد است، بخش عمده فیلم را تشکیل میدهد. این رابطه که تا حدی شبیه یک کمدی رمانتیک بدون عشق است، به خوبی توسط مدیسون و وایت بازی شده است، اما نسبت به فضای پیرامونشان قدیمی و ناکارآمد به نظر میرسد.
فیلم همچنین به آمادگی زاکربرگ برای شهادت در کنگره در سال ۲۰۲۱ میپردازد، که با حمله به کنگره و فشار برای تعلیق رئیسجمهور وقت همراه میشود. این بخش دراماتیک است اما تاثیرگذار نیست، بخشی به دلیل دیالوگهای پرتنش و طنزآمیز سورکین و بخشی به دلیل بازی غیرقابل دسترس استرانگ در نقش زاکربرگ که برخلاف اجرای جسیکا آیزنبرگ در «شبکه اجتماعی» فاقد عمق و احساس است.
متاسفانه، «حسابکشی اجتماعی» فیلمی است که جهان را همانطور که میشناسیم به تصویر میکشد اما فاقد تراژدی، احساس یا شگفتیهای ناگفته است. فیلم به خوبی ساخته شده اما سورکین همچنان سبک تلویزیونی خود را حفظ کرده است؛ حتی با همکاری فیلمبردار اصلی «شبکه اجتماعی»، جف کروننوث، فیلم از نوآوریهای بصری فینچر و توانایی خلق فضایی ملموس و وهمآلود در محیطهای سرد و بیروح تکنولوژی و روزنامهنگاری بیبهره است. موسیقی فیلم اثر الکساندر دسپلات نیز بین تقلید کمرنگ از موسیقی الکترونیک غمگین فیلم قبلی و تمهای ارکسترال متغیر است.
در نهایت، سورکین در «حسابکشی اجتماعی» برای آنچه فیسبوک زمانی بود و اکنون نیست، سوگواری میکند؛ اما فیلم او در مقایسه با فیلم قبلی کمتر انسانی، کمتر صادقانه و کمتر مرتبط به نظر میرسد.




