یکشنبه، ۱ آذر ۱۴۰۵
سینماگیک
اخبار و تحلیل ها

سارا شازلی و فیلم مستند «دختر تو»؛ سفری به رابطه پیچیده با مادر و میراث سینمایی خانواده

سارا شازلی، فیلمساز مصری، با دوربین خود به دنبال پاسخ پرسش‌هایی بود که از کودکی درباره مادرش، ماریان خوری، در ذهن داشت. پس از بازگشت از مدرسه فیلمسازی در کوبا به قاهره، او در آشپزخانه خانه منتظر می‌ما

۵ دقیقه مطالعه۷ بازدید۰ دیدگاه
سارا شازلی و فیلم مستند «دختر تو»؛ سفری به رابطه پیچیده با مادر و میراث سینمایی خانواده

سارا شازلی، فیلمساز مصری، با دوربین خود به دنبال پاسخ پرسش‌هایی بود که از کودکی درباره مادرش، ماریان خوری، در ذهن داشت. پس از بازگشت از مدرسه فیلمسازی در کوبا به قاهره، او در آشپزخانه خانه منتظر می‌ماند و با دوربین در دست سعی می‌کرد زنی را که زندگی‌اش را وقف سینما کرده و این موضوع اغلب باعث تنهایی او شده بود، بهتر درک کند.

او می‌پرسد: «آیا دوربین مرا از پاسخ‌هایی که مادر می‌توانست بدهد محافظت می‌کرد؟ آیا دوربین وسیله‌ای بود برای جلب توجه او؟» با توجه به جایگاه مهم سینما در زندگی مادرش، فیلمبرداری از گفتگوهایشان راهی بود برای رسیدن به او از طریق همان رسانه‌ای که اغلب باعث فاصله‌شان شده بود.

این ملاقات‌ها پایه و اساس فیلم مستند «دختر تو» شدند؛ فیلمی درباره رابطه سارا با مادرش ماریان خوری، تهیه‌کننده و فیلمساز مصری که دهه‌ها در کنار عموی مشهورش، یوسف شاهین، فعالیت کرده است. این فیلم که در جشنواره بین‌المللی فیلم قاهره به نمایش درآمد، روند تغییر نگاه یک دختر به مادرش را از حسرت به خاطر غیاب دوران کودکی تا تحسینی غیرمنتظره روایت می‌کند.

شازلی ابتدا پروژه را به عنوان جستجویی برای پیدا کردن وودی، پرستار بچه‌ای که در بزرگ شدنش نقش مهمی داشت، آغاز کرد اما با پیشرفت فیلم و شرکت در کارگاه‌های فیلمسازی، متوجه شد که داستانی بسیار شخصی‌تر در تصاویر مادرش شکل می‌گیرد.

او می‌گوید: «کسی به من گفت نگاه کن چطور مادرت را فیلم می‌گیری، با چقدر عشق این کار را می‌کنی.» این موضوع برایش دردناک بود چون پذیرفتن این عشق به معنای روبرو شدن با سوالات دشواری بود که مدت‌ها از آن‌ها فرار کرده بود.

این سوالات فراتر از غیاب مادر بود و به انتظاراتی که خوری به دخترش منتقل کرده بود نیز می‌پرداخت. سارا می‌گوید: «با مادری بزرگ شدم که می‌گفت باید از هر مردی مستقل باشی، اما این خیلی افراطی بود. چرا پدر و مادر نمی‌توانند هر دو مسئولیت داشته باشند؟»

ماریان خوری در حالی که بخش زیادی از بار مالی و مسئولیت‌های خانوادگی را بر دوش داشت، حرفه خود را ساخته بود. سارا به اراده مادرش احترام می‌گذاشت اما از فداکاری‌هایی که همراه آن بود سوال داشت و خودش به دنبال شراکتی متفاوت بود که در آن همسرش در مراقبت از فرزند و امور مالی شریک باشد.

تصویر خبر

میراث سینمایی خانواده فشارهای خاص خود را داشت. بزرگ شدن در کنار یوسف شاهین، که او با محبت «عمو جو» صدا می‌زند، باعث شد سارا در شکل دادن هویت مستقل خود به عنوان فیلمساز دچار چالش شود. او می‌گوید: «کسی این فشار را به من وارد نکرد، خودم بودم که از خانواده شاهین آمده بودم و با چنین غولی مقایسه می‌شدم. حالا با این همه چه کاری می‌خواهی انجام دهی؟» تحصیل در کوبا به او فاصله‌ای از خانواده و مصر داد تا بفهمد چه می‌خواهد بگوید.

سارا درباره گفتگوهایش با مادرش می‌گوید: «شروع کردم به دیدن او از زاویه‌ای متفاوت و احساس همدلی نسبت به او پیدا کردم.» او فهمید که تربیت مادرش چگونه بر نحوه ابراز محبتش تاثیر گذاشته است. «دردناک بود که بفهمم او با نوع متفاوتی از عشق بزرگ شده، عشقی که همیشه از طریق زمان و توجه ابراز نمی‌شد. او آنچه را که می‌دانست می‌داد. تو آنچه را که دریافت می‌کنی می‌دهی.»

این همدلی هرچند دردهای کودکی را از بین نبرد، اما به سارا کمک کرد مادرش را فراتر از نقش مادری ببیند. ماریان خوری که پس از درگذشت شاهین مدیریت شرکت تولید میصر اینترنشنال را بر عهده گرفت، همچنان به کارش وفادار است اما سارا دیگر این وفاداری را تنها از منظر آنچه در کودکی از دست داده، نمی‌بیند.

مادر شدن خود سارا نیز دیدگاهش را تغییر داد. او می‌گوید: «حالا واقعاً به او احترام می‌گذارم. چطور توانست همه این‌ها را انجام دهد؟» این نشان‌دهنده انرژی و جاه‌طلبی مادرش است. سارا می‌افزاید: «من اصلاً به آن سطح نرسیده‌ام و خوشحالم که نرسیده‌ام چون وقتی اینقدر بخواهی همه چیز را انجام دهی، رنج می‌بری.» اما این تحسین به معنای پیروی از همان مسیر نیست.

فیلمسازی برای شازلی که پیش‌تر با مستند «بازگشت به خانه» رابطه‌اش با پدرش را بررسی کرده بود، راهی برای حل سوالات عمیق شخصی است. او می‌گوید: «برای من فیلمسازی واقعاً درباره درمان است. اگر مشکلی نباشد، فیلمی هم نیست. اگر چیزی برای کشف، درمان یا کندوکاو نباشد، فیلمی ساخته نمی‌شود.»

نمایش فیلم در قاهره بازخورد غیرمنتظره‌ای داشت، از جمله مردانی که رابطه خانوادگی خود را در فیلم دیدند. سارا می‌گوید: «وقتی کسی می‌آید و می‌گوید باعث شدی بخواهم با مادرم حرف بزنم یا با پدرم صحبت کنم، دقیقاً همین باید اتفاق بیفتد.»

پس از پرداختن به هر دو والد در فیلم‌هایش، سارا آماده است به سراغ داستان‌های داستانی برود. او می‌گوید: «فیلمی درباره پدرم ساختم، فیلمی درباره مادرم ساختم، تمام شد. حالا می‌خواهم بیشتر خوش بگذرانم، می‌خواهم داستان بنویسم، با بازیگران کار کنم و به شکل متفاوتی خلق کنم.»

دیدگاه شما