ماری کلمنتس، فیلمساز متیس/دنه، مجموعه مستند موسیقایی سهقسمتی خود با عنوان «بازپسگیری پوست من» را در جشنواره بینالمللی فیلم ونکوور در تاریخ ۱۰ اکتبر به نمایش میگذارد. این مجموعه به بررسی تأثیر استعمار بر زنان بومی و افراد دو روح (Two-Spirit) میپردازد و نشان میدهد چگونه آنها با فعالیتهای سیاسی، هنری و اجتماعی در حال بازپسگیری صدای خود هستند.
نمایش این مستند سه روز پس از دریافت جایزه اصلی جشنواره توسط کلمنتس برای فیلم بلند «جایی که ایستادهایم» انجام میشود.
ایده ساخت این سریال از گفتگوهای کلمنتس با موسیقیدان و آهنگساز پورا فه شکل گرفت که در این مجموعه نیز اجرا دارد. فه نه تنها به بررسی از دست رفتن قدرت زنان بومی پرداخت، بلکه به چگونگی برخاستن آنها برای ایجاد تغییر نیز توجه داشت.
کلمنتس در گفتگو با رسانهها بیان کرد: «قدرت زنان در سطح سلولی فوقالعاده است و وقتی در کنار آنها هستید این قدرت را حس میکنید. اما این فقط صدای یک نفر نیست؛ برای ایجاد تغییرات بزرگ به صدها صدا نیاز است.»
در طول سریال، کلمنتس از «ترانههای داستانی» استفاده میکند تا روایت را هم از نظر سینمایی و هم موسیقایی منتقل کند. او از تجربه قبلی خود در مستند موسیقایی «راه پیش رو» آموخته که موسیقی میتواند به مخاطب نزدیک شود و جهان داستان را به شکلی قابل درک و پذیرفتنی باز کند، چرا که موسیقی زبان جهانی است که همه به آن تمایل دارند.
یکی از گفتگوهای برجسته این مجموعه، مصاحبه کلمنتس با گلوریا استاینم در نیویورک است که همراه با فعالان بومی لوئیز واکراهکاتس:ته هرن و میشل شناندواه انجام شده است. این مصاحبه رابطه کمتر شناختهشده میان ساختارهای سیاسی زنان بومی و تاریخچه فمینیسم را روشن میکند.
کلمنتس توضیح میدهد که پیش از ورود استعمارگران، زنان بومی در جوامع و خانوادههای خود در جایگاههای قدرت و رهبری بودند و از نظر اجتماعی، سیاسی و معنوی جایگاه برتری داشتند. این وضعیت با استعمار تغییر کرد.
او میگوید: «وقتی به زنان استعمارگر فکر میکنیم، تصور میکنیم آنها قدرت بیشتری داشتند، اما در واقع برعکس است؛ زنان بومی پیش از ورود مردم به جزیره لاکپشت قدرت بیشتری داشتند.»
کلمنتس همچنین اشاره میکند که جنبش فمینیستی تحت تأثیر زنان بومی قرار گرفت، به طوری که زنان سفیدپوست حق رأیخواه اولیه متوجه شدند زنان بومی آزادیهای بیشتری دارند و این موضوع مسیر فمینیسم را تغییر داد.
تحقیقات برای این مستند نشان داد که زنان بومی و فمینیستهای اولیه سفیدپوست به ویژه در شرق آمریکا با هم تعامل داشتند و این گفتگوهای اولیه نقش مهمی در شکلگیری جنبش فمینیستی داشت.
اگرچه سریال به گذشته میپردازد، کلمنتس تأکید میکند که مسائل مطرح شده محدود به گذشته نیستند و خانوادههای بومی هنوز با پیامدهای تاریخی و مشکلات معاصر مانند جدایی کودکان از خانوادهها و بیخانمانی مواجهاند.
او میگوید: «گذشته گذشته است، اما هنوز در حال رخ دادن است. اگر ایستادگی نکنیم و برای حقوق بشر مبارزه نکنیم، همه چیز میتواند به سرعت از دست برود. ایستادن یکبار کافی نیست؛ باید همیشه ایستاد.»
کلمنتس نقش مخاطب را به عنوان «شاهد» توصیف میکند و این دیدگاه تحت تأثیر جیمز بالدوین است که او در کودکی آثارش را خوانده است. به گفته او، هنرمندان در این زمان شاهد وقایع جهان هستند و مخاطبان نیز شاهد دیدگاههایی هستند که هنرمندان ارائه میدهند، بنابراین این یک گفتگوی فعال و زنده است.
این مجموعه در دورهای منتشر میشود که کلمنتس آن را «رونسانس فیلمسازان بومی» مینامد، زمانی که هنرمندان بومی بیش از پیش در مقابل و پشت دوربین فعال هستند. او معتقد است حمایت مستمر برای حفظ این روند و ارائه داستانهایی از دیدگاههای متفاوت ضروری است.
کلمنتس میگوید: «ما تشنه تجربیات واقعی و دیدگاههای اصیل هستیم، نه روایتهای کلیشهای. ما میخواهیم دیدگاههای متفاوت را درک کنیم.»
در نهایت، کلمنتس امیدوار است «بازپسگیری پوست من» کنجکاوی مخاطبان را برانگیزد و آنها را به درک داستانها و دیدگاههای متفاوت دعوت کند.




