جوسه ماریا کابرال، فیلمساز برجسته جمهوری دومینیکن که سه بار نامزد جایزه اسکار شده و نخستین فیلمساز دومینیکنی است که در سال ۲۰۱۷ با فیلم «Woodpeckers» در جشنواره ساندنس حضور داشت، این بار با فیلم کمدی سیاه خود «Comemierda» (با عنوان انگلیسی «Sh*t Happens») در بخش مسابقه جشنواره فیلم شب‌های سیاه تالین شرکت کرده است.
این فیلم که داستانی به سبک آلمودووار درباره شکاف‌های اجتماعی و بازی‌های قدرت در یک خانواده دومینیکنی است، پیش از اکران جهانی خود توسط شرکت فروش فیلم لاتیدو مستقر در مادرید خریداری شده است. تهیه‌کنندگان این اثر رافائل الیاس مونوس و سارا پرز بایز از استودیوی مطرح Lantica در جمهوری دومینیکن هستند.
آنتونیو سائورا، مدیرعامل لاتیدو فیلم سیلز و همکار دیرینه کابرال، درباره فیلم گفته است: «این فیلم درخشان است، داستان آن اصیل و تحریک‌آمیز است و بازی‌ها بسیار خوب است؛ نه تنها سرگرم‌کننده است بلکه تحلیلی عمیق و هوشمندانه درباره طبقه اجتماعی و نژادپرستی ارائه می‌دهد که پس از تماشای فیلم به فکر فرو می‌برد.»
فیلم داستان خانواده‌ای سه نفره را روایت می‌کند: پدر رائول (با بازی فله مارتینز بازیگر اسپانیایی شناخته شده)، همسرش ورونیکا (لیزبث سانتوس) و دخترشان ایزابلا (لئونورو فوررو). رائول، زیست‌فناور، برای درمان بیماری دخترش درمانی میکروبیوتیکی عجیب و غریب را کشف می‌کند که در واقع از پرستار بچه آنها، لیدیا (سینیدی گالان) گرفته شده است. زمانی که لیدیا و خدمتکار دومینگا (ایزابل اسپنسر) متوجه ارزش آنچه به طور ناآگاهانه ارائه می‌دهند می‌شوند، تصمیم می‌گیرند ساختار سلسله‌مراتبی خانه را به چالش بکشند.
معنای عنوان و رویکرد کمدی سیاه
کابرال درباره عنوان فیلم توضیح می‌دهد که «Comemierda» در زبان اسپانیایی دو معنا دارد: به معنای تحت‌اللفظی «خورنده مدفوع» و در فرهنگ جمهوری دومینیکن و بخش‌هایی از آمریکای لاتین به کسی گفته می‌شود که متکبر است و به دیگران نگاه تحقیرآمیز دارد، معمولاً مرتبط با ثروت و امتیاز اجتماعی. این بازی با کلمات باعث می‌شود مخاطب پس از دیدن فیلم معنای کامل آن را درک کند.
کابرال می‌گوید تصمیم آگاهانه‌ای برای ساخت کمدی سیاه نداشته بلکه داستان به این سبک نیاز داشت. او همیشه به مسائل اجتماعی و تضادهای طبقاتی علاقه‌مند بوده اما نمی‌خواست فیلمی سنگین و تلخ بسازد. استفاده از کمدی به او اجازه داد تا به موضوعات ناراحت‌کننده به شکلی متفاوت بپردازد؛ مخاطب ابتدا می‌خندد و بعد به فکر فرو می‌رود. هدف ایجاد ناراحتی و تحریک فکری است.
نمادگرایی درمان عجیب و روابط طبقاتی
درمان میکروبیوتیکی عجیب فیلم از بررسی روابط خانوادگی و کارکنان خانگی در خانواده‌های دومینیکنی و لاتین الهام گرفته شده است. کابرال می‌گوید: «پرستار بچه می‌تواند فرزندان را بزرگ کند، اسرار خانواده را بداند و از نظر عاطفی ضروری باشد، اما سلسله‌مراتب اجتماعی واضحی او را از دیگران جدا می‌کند. پرسیدم چه اتفاقی می‌افتد اگر خانواده به چیزی نیاز داشته باشد که پول نتواند آن را بخرد؟»
این سوال به درمانی عجیب در فیلم منجر شد که کابرال آن را از روندهای درمانی جایگزین و سلامت الهام گرفته و آن را به نمادی برای بررسی و به چالش کشیدن روابط قدرت تبدیل کرده است.
موضوع اصلی فیلم و جهانی بودن آن
کابرال می‌گوید موضوع اصلی فیلم درباره طبقه، وابستگی و قدرت است و به بررسی تضادهای ناشی از نابرابری اجتماعی در خانواده‌هایی می‌پردازد که اعضای آنها از طبقات مختلف اجتماعی هستند. او می‌گوید: «ما معمولاً فکر می‌کنیم کسی که حقوق می‌دهد قدرت دارد، اما روابط خانگی پیچیده‌تر است. وقتی کسی که استخدام می‌کنید به کسی تبدیل می‌شود که به شدت به او نیاز دارید، چه اتفاقی می‌افتد؟»
اگرچه داستان در جمهوری دومینیکن می‌گذرد، اما کابرال معتقد است موضوعات فیلم جهانی است و این روابط نابرابر در همه جا وجود دارد. او قصد نداشته نماینده کارکنان خانگی باشد یا فیلمی با قهرمان و قربانی ساده بسازد بلکه می‌خواسته با کمدی و ابسوردیته مخاطب را به دیدن متفاوت این روابط وادارد.
همکاری با نویسندگان و الهام از فیلمسازان بزرگ
کابرال با میگل یارول و ناتالی پرالتا برای یافتن لحن مناسب فیلم همکاری کرده و گفته‌اند که می‌خواستند ریسک کنند و لحن فیلم را طوری بسازند که شخصیت‌ها هرگز متوجه کمدی بودن موقعیت نشوند. این تضاد جدی بودن شخصیت‌ها در موقعیتی ابسورد منبع اصلی طنز فیلم است.
او همچنین از تأثیر فیلمسازانی مانند روبن اوستلوند، بونگ جون هو و یورگوس لانتی‌موس یاد کرده که اجازه می‌دهند موقعیت‌ها ابسورد شوند بدون اینکه شوخی توضیح داده شود. در عین حال فیلم ریشه عمیقی در فرهنگ کارائیب و تجربه دومینیکن دارد اما موضوعات آن جهانی است.
بازیگران و سبک بصری
کابرال درباره بازیگران می‌گوید انتخاب آنها بسیار مهم بود چون فیلم تنها زمانی موفق است که همه کاملاً به موقعیت ابسورد متعهد باشند. فله مارتینز توانایی خاصی در خنده‌دار بودن بدون بازی کمدی دارد و شخصیت رائول را انسانی و با انگیزه نگه می‌دارد. لیزبث سانتوس به ورونیکا عمق و آسیب‌پذیری می‌دهد و سینیدی گالان و ایزابل اسپنسر نقش مهمی در نمایش تغییر روابط زنان خانه دارند.
سبک بصری فیلم به شدت تحت تأثیر آلمودووار است با رنگ‌های زنده، قاب‌بندی دقیق و دکورهای غنی که شخصیت‌ها و داستان را تقویت می‌کند. کابرال می‌گوید خانه تقریباً نقش یک شخصیت دیگر را دارد و در ابتدا همه چیز کنترل شده و مرتب است اما با تغییر روابط در خانه این نظم به تدریج عجیب می‌شود.
فیلم بیشتر با قاب‌های گسترده و گروهی فیلمبرداری شده تا مخاطب بتواند حرکت شخصیت‌ها را در یک نما دنبال کند و تعاملات خانوادگی را طبیعی‌تر ببیند. این رویکرد به جای استفاده مکرر از نماهای بسته و برش‌های زیاد، حرکت بازیگران و دوربین را به دقت هماهنگ کرده است.
چالش‌های فیلمبرداری
کابرال می‌گوید بزرگ‌ترین چالش حفظ جدیت در مقابل موقعیت‌های خنده‌دار بوده است. گاهی اوقات تیم فیلمبرداری متوجه می‌شد که چقدر وقت صرف بحث‌های جدی درباره «مدفوع» شده است! اما نکته مهم این بود که فیلم را به شوخی نگیرند چون اگر بازیگران به مخاطب چشمک بزنند، فیلم از هم می‌پاشد. حتی دیالوگ‌های کاملاً عجیب با جدیت و تمرکز بر انگیزه و حقیقت احساسی اجرا شده‌اند که این خود بخشی از لذت ساخت فیلم بوده است.
