گيريش كاساراولی، کارگردان برجسته سینمای کانادایی، در کلاس استادانهای در جشنواره بینالمللی فیلم هند (IFFI) در گوا، به مرور پنجاه سال فعالیت هنری خود پرداخت. این جلسه با عنوان «جهان اخلاقی سینمای موازی: ۵۰ سال گيريش كاساراولی» برگزار شد و او در آن به بررسی تناقضات اخلاقی جامعه و ارتباط میان فرم سینمایی و محتوای اجتماعی پرداخت.
کاساراولی ۷۵ ساله، تأکید کرد که حتی سرگرمی نیز یک عمل سیاسی است و هیچ فیلمسازی نمیتواند از بیان موضع سیاسی خود اجتناب کند. او در این نشست که توسط نمان راماشاندران، سردبیر آسیا در ورايتي، مدیریت میشد، گفت: «تمام فیلمهای من درباره «دیگری» هستند. من همیشه درباره این صحبت میکنم که چگونه جامعه برخی افراد را از دید متفاوتی مینگرد و در این فرآیند آنها را به عنوان «دیگری» معرفی میکند. این بزرگترین ظلمی است که یک فرد یا گروه میتواند به دیگری وارد کند.»
در آثار شاخص او مانند «گهاتاشرادا» (۱۹۷۷)، «تابارانا کاته» (۱۹۸۶)، «تایی ساهبا» (۱۹۹۷)، «دیپا» (۲۰۰۲) و «گلابی تاکیز» (۲۰۰۸)، این موضوع تبعیض و کنار گذاشتن افراد و جوامع به طور مکرر مطرح شده است. او همچنین اشاره کرد که حتی کسانی که خود قربانی ساختارهای سرکوبگر هستند، ممکن است در ادامه به حفظ و تداوم این ساختارها کمک کنند.
کاساراولی درباره شخصیتهای فیلمهایش گفت: «نمیخواهم هیچ یک از شخصیتهایم به زبان گویای یک ایدئولوژی خاص تبدیل شوند.» او با الهام از ژان-لوک گدار، شخصیتها را مانند خرید خانه توصیف کرد که باید ابتدا از بیرون و سپس از درون بررسی شوند تا بتوان دربارهشان قضاوت کرد. به گفته او، شخصیتها آنقدر پیچیدهاند که فیلمساز نمیتواند به راحتی طرف آنها را بگیرد.
وی درباره تحول زبان سینمایی خود توضیح داد که فیلم «گهاتاشرادا» را سینمای آیینی میداند که سبک آن از درون محتوای فیلم نشأت گرفته است و فرم سینمایی باید بازتابی از ساختار آیینی آن باشد. او افزود که تا زمانی که تصویرهای فیلم برایش واضح نباشند، نمیتواند فیلمنامه بنویسد و فیلم برای او صرفاً بیان یک نظر نیست بلکه انتقال تجربهای است.
کاساراولی درباره فیلم «گلابی تاکیز» گفت که جامعه ساحلی فیلم باید به اندازه شخصیت اصلی اهمیت داشته باشد و تصاویر باید حس واقعی بودن را منتقل کنند، نه تصویری از پیش تعیین شده. او از فیلمبردارش خواست تا از تصاویر زیبا و معمولی از دریا و صخرهها پرهیز کند و برای ایجاد حس واقعگرایی، از فیلم ۱۶ میلیمتری استفاده کردند که با بافت دانهدار خود به این حس کمک میکرد.
در بحث زیباییشناسی، کاساراولی به ایده «سینمای ناقص» فیلمساز کوبایی، خولیو گارسیا اسپینوزا، اشاره کرد که به چالش کشیدن استانداردهای زیباییشناسی غربی را مطرح میکند. او گفت: «من نمیخواهم حساسیت زیباییشناسی شما را به عنوان حساسیت خودم بپذیرم.» به باور او هر کشور و منطقه باید بر اساس شرایط خود فیلم بسازد و نباید تقلید کورکورانه از غرب صورت گیرد.
در پاسخ به این سؤال که آیا سینمای موازی به دوره خاصی تعلق دارد، کاساراولی این نظر را رد کرد و به فیلمهای قابل توجهی که امروز در سراسر هند ساخته میشوند اشاره کرد. او مشکل اصلی را در دسترسی به مخاطب دانست و درباره پلتفرمهای استریمینگ گفت: «همه فکر میکردیم این راهحلی برای ما خواهد بود، اما OTT دقیقاً همان کاری را میکند که شبکههای توزیع اصلی قبلاً انجام میدادند.»
در بخش پرسش و پاسخ، او درباره پایانهای باز گفت که فیلمساز نمیتواند به همه سوالات زندگی پاسخ دهد و تنها گزینههایی را مطرح میکند تا مخاطب به فکر بیفتد. به گفته او زندگی همیشه باز است و چیزی به نام پایان قطعی وجود ندارد.
در پایان جلسه، آشوتوش گواریکر، مدیر جشنواره IFFI، آثار کاساراولی را مانند کتابهای درسی توصیف کرد و به تأثیر فیلم «گهاتاشرادا» در فیلم جدیدش اشاره کرد. او همچنین به قابهای نزدیک فیلمهای کاساراولی اشاره کرد و گفت: «شما به بازیگران اجازه میدهید که خودشان باشند و تماشاگر را وادار میکنید تا درباره احساسات شخصیت فکر کند و آن را پیشبینی نماید.»




