در جشنواره معتبر مستند DOC NYC که میزبان نخستین نمایش بینالمللی خود نیز بود، فیلم مستند «دریادها» (Dryads) به کارگردانی میگل ایک، به راز خلق موسیقی میپردازد. این اثر سه موزیسین مستقل را دنبال میکند: واسکو ریبرو از پرتغال، جوانا گومیلا از مایورکا و امیل کارلسن از نروژ، که هر یک موسیقی خود را از محیط و سنتهای محلیشان میگیرند.
تولید این مستند بر عهده شرکت موزاییک مستقر در مایورکا است و تمرکز آن بر فرآیند خلاقانه خلق آثار این هنرمندان است. امیل کارلسن، موسیقیدان جوان سامی و چندآلتنواز، در جوییکهای خود که آوازهای سنتی فرهنگش هستند، از مناظر فیوردها و توندراهای شمال نروژ الهام میگیرد. جوانا گومیلا به بررسی رمز و رازهای آکوستیکی غارها و ساختمانهای متروکه و امکانات بیانی صدای انسان میپردازد، و واسکو ریبرو که با نام هنری اومیری شناخته میشود، موسیقی سنتی پرتغالی را به شکلی مدرن و منحصر به فرد بازآفرینی میکند.
با وجود رویکردهای متفاوت، هر سه هنرمند کنجکاوی مشترکی دارند: چگونگی شکلگیری موسیقی و نحوه ترکیب سنت، تجربه، بداههپردازی و بیان فردی برای خلق چیزی نو.

ایک در این فیلم به ادامه کاوش خود در سینمای مشاهدهای و توانایی آن در ثبت تجربه انسانی از طریق صمیمیت و زمان مشترک میپردازد. فیلم قبلی او، «آمیلکار»، در جشنواره IDFA به نمایش درآمد و جایزه مشارکت هنری برجسته را دریافت کرد.
کارگردان درباره تجربهاش با این سه موزیسین گفت: «ساخت موسیقی را تقریباً یک راز میدانم و این سفر کشف برای من بود. متوجه شدم که فرآیند خلاقیت آنها شباهتهای زیادی با تجربه من در فیلمسازی مستند دارد. گوش دادن اولین قدم به سوی خلق است و آنها زمان زیادی را صرف حضور در مکانها، مشاهده و گوش دادن به محیط اطراف میکنند تا موسیقیای که در نهایت شکل میگیرد از دل آن بیرون بیاید.»
او افزود: «خلق آثار فقط از درون ما سرچشمه نمیگیرد، بلکه از آنچه اطرافمان است و توانایی ما در توجه و پذیرش جهان نیز ناشی میشود. این موضوع مرا به شباهتهای بیشتری با تجربه فیلمسازیام رساند.»

این سه موزیسین خارج از صنعت موسیقی اصلی فعالیت میکنند و هم از سنتهای به ارث رسیده و هم ابزارهای معاصر بهره میبرند. کارگردان این استقلال را نه تنها یک مقاومت بلکه انتخابی هنری و سیاسی میداند که امکان خلق آزادانه، صبر و ارتباط نزدیک با محیط را فراهم میکند.
در مورد تأثیر حضور دوربین بر فرآیند خلاقیت، ایك توضیح داد که با ایجاد پیمان اعتماد با هنرمندان و حفظ حضور کمتحرک و غیرمزاحم، تیم فیلمبرداری به تدریج بخشی از محیط میشود و حضورشان باعث تغییر اساسی در روند کار نمیگردد. او معتقد است که فاصله کامل مشاهدهای وجود ندارد و هدف باید ساخت رابطهای باشد که دوربین فرآیند را به طور بنیادین تغییر ندهد تا اصالت و مواد ارزشمند برای تدوین به دست آید.
مناظر طبیعی در «دریادها» نقش فعال در فرآیند خلاقیت دارند و فیلم به این ایده میپردازد که موسیقی تنها ساخته افراد نیست، بلکه از گفتوگو با مکان، حافظه و طبیعت نیز شکل میگیرد. ایك میگوید: «در دنیایی پر از سر و صدا و شتاب و حواسپرتیهای مداوم، میخواستم دیدگاهی کمتر انسانمحور و مبتنی بر گوش دادن و رابطه فروتنانه با محیط را نشان دهم. طبیعت و شانس نقش اساسی در خلق دارند که فراتر از کنترل و حتی درک ماست. مناظر نه فقط پسزمینه یا منبع الهام، بلکه همکار فعال هستند که میتوانند موسیقی را پیشنهاد دهند، قطع کنند، تغییر دهند و هدایت کنند.»
جشنواره DOC NYC هفدهمین دوره خود را از 11 تا 19 نوامبر در منهتن برگزار میکند و تا 29 نوامبر به صورت آنلاین ادامه دارد.




